Zadzwoń! 730 190 136

Kontrola z Państwowej Inspekcji Pracy – co jest podstawą do przeprowadzenia kontroli? Jak można się do niej przygotować i jakie są uprawnienia osoby przeprowadzającej kontrolę.

Kontroli PIP podlegają pracodawcy, osoby prowadzące jednoosobowe działalności gospodarcze oraz przedsiębiorcy, którzy nie są pracodawcami ale na ich rzecz osoby fizyczne wykonują czynności wynikające ze stosunku pracy.

Osoba kontrolująca może sprawdzić czy w firmie przestrzega się:

  • prawa pracy ( w tym przepisów i zasad BHP)
  • przepisów dotyczących legalności zatrudnienia
  • ograniczeń handlu w niedziele i niektóre święta.Może również sprawdzić, czy wynagrodzenie, wypłacane osobom zatrudnionym na umowę o pracę lub na umowę zlecenie jest równe bądź wyższe niż minimalna pensja lub stawka godzinowa (w roku bieżącym minimalne wynagrodzenie wynosi 2250 złotych brutto, a minimalna stawka 14,70 na godzinę).

Inspektor PIP w czasie kontroli może obejrzeć obiekt, w którym znajduje się firma, wszelkie znajdujące się maszyny czy urządzenia. Może również przejrzeć dokumenty, w tym:

  • dokumentów dotyczących budowy, przebudowy, modernizacji czy uruchomienia zakładu pracy
  • planów, rysunków oraz dokumentacji technicznej
  • ekspertyz, badań oraz pomiarów, które dotyczą produkcji, środowiska pracy (hałas, zanieczyszczenie) oraz innej działalności zakładu
  • akt osobowych, a także innych dokumentów, które związane są z zatrudnieniem.

Osoba kontrolująca może również sprawdzić tożsamość osób pracujących lub przebywających na terenie firmy. Może również dokonać przesłuchania tych osób oraz zażądać oświadczeń o legalności zatrudniania.

Wyróżnić można dwa rodzaje kontroli: planową i doraźna.
Kontrola doraźna ma miejsce po otrzymaniu przez PIP zawiadomienia, że pracodawca:

  • naruszył prawo pracy
  • nie przestrzega wymogów BHP
  • jego pracownicy są zatrudnieni nielegalnie
  • zatrudnia w handlu w dni objęte zakazem
  • przy umowie zlecenia wypłaca stawkę niższą niż obowiązująca stawka godzinowa

Państwowa Inspekcja Pracy nie musi zawiadamiać o przeprowadzeniu kontroli, przeprowadzać jej w obecności właściciela lub osoby, która ma jego upoważnienie. Kontrola może być przeprowadzona nawet wtedy, gdy w firmie jest przeprowadzana inna kontrola.

Kontrola może zostać przeprowadzona przez inspektora, który jest zatrudniony w okręgowym inspektoracie pracy lub przez innych upoważnionych pracowników PIP, którzy posiadają wiedzę niezbędną do przeprowadzanie kontroli.
Inspektor dokonuje kontroli w siedzibie firmy, innych miejscach, w których prowadzona jest działalność czy miejscach, w których przedsiębiorca przechowuje dokumenty kadrowe oraz finansowe. W skrajnych przypadkach można dokonać kontroli w okręgowych inspektoratach – dotyczy to niektórych czynności w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie jest w stanie udostępnić inspektorom PIP odpowiedniego miejsca i sprzętu.

Osoba przeprowadzająca kontrolę może utrwalić jej przebieg oraz rezultaty za pomocą środków technicznych, utrwalających dźwięk i obraz.

Niekiedy pracownicy nie chcą ujawniać niektórych informacji, ponieważ obawiają się ewentualnych konsekwencji ze strony pracodawcy. By zapobiegać takim sytuacjom, inspektorzy PIP mogą, w majestacie prawa, wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności, w jakich uzyskali informacje wrażliwe – chroni się tym samym tożsamości pracowników, którzy mogliby być narażeni na konsekwencje ze strony pracodawcy. Każdemu pracodawcy przysługuje możliwość złożenia zażalenia w terminie trzech dni od daty jego doręczenia.

Zażalenie rozpatruje okręgowy inspektor pracy – postępowanie toczone jest niejawnie i bez udziału składającego zażalenie.
Jeżeli inspektor zauważy złamanie przepisów Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ma prawo skierować wniosek do odpowiedniego sądu o nałożenie kary na osobę odpowiedzialną za naruszenia. Jest również uprawniony do poinformowania właściwych instytucji o wykrytym wykroczeniu:

  • ZUS – o naruszonych przepisach ubezpieczeń społecznych;
  • urząd kontroli skarbowej – o wykroczeniu skarbowym;
  • Policję i Straż Graniczną – o naruszeniu przepisów o cudzoziemcach;
  • starostę – o stwierdzonych przypadkach naruszenia przez bezrobotnego przepisów Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;

W czasie przeprowadzania kontroli inspektor współpracuje z:

  • organami samorządu załogi,
  • związkami zawodowymi,
  • radami pracowników,
  • społeczną inspekcją pracy.

Współpraca opiera się na informowaniu o tematyce i zakresie, którego dotyczy kontrola Państwowej Inspekcji Pracy, oraz o rozpatrywaniu zgłaszanych uwag i spostrzeżeń, dostarczaniu wiadomości o rezultatach kontroli i jej konsekwencjach, a także na doradztwie w kwestii prawa pracy.

Po zakończeniu kontroli inspektor dokonuje jej podsumowania. Podsumowanie, w zależności od tego, jakie są wnioski pokontrolne, jest w formie notatki bądź protokołu. Notatka urzędowa sporządzana jest w sytuacji, gdy nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości w funkcjonowaniu firmy. Zawiera ona zwięzły opis stanu faktycznego, który został ustalony w czasie kontroli i podpis inspektora. W przypadku, gdy wykryte zostały uchybienia, sporządzany jest protokół, w którym szczegółowo zostają one opisane. Przedsiębiorca, którego dotyczyła kontrola, przed podpisaniem protokołu może wnieść zażalenie na jego treść. Może to zrobić w terminie 7 dni od dnia przedstawienia mu dokumentu z ustaleniami pokontrolnymi. Zastrzeżenia muszą zostać przeanalizowane przez inspektora i jeżeli okażą się zasadne, inspektor powinien dokonać modyfikacji lub uzupełnienia części protokołu, do której były zgłoszone zastrzeżenia. Niepodpisanie dokumentu przez przedsiębiorcę lub jego reprezentanta nie oznacza, że nie zostaną zastosowane przez inspektora środki prawne, do zastosowania których ma prawo w myśl ustawy.

Jeżeli stwierdzone przez kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy nieprawidłowości nie są dużym naruszeniem prawa – w takie sytuacji inspektor może zastosować tzw. wystąpienie, to znaczy nakaz usunięcia powodów stwierdzonych uchybień. Wystąpienie inspektora zawiera wnioski zebrane w trakcie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz ich umocowanie prawne. Reprezentant lub właściciel kontrolowanej firmy musi powiadomić właściwy organ PIP o terminie i sposobie wypełnienia wniosków inspektora w terminie zawartym w danym wystąpieniu, ale nie dłuższym niż 30 dni.

Źródło: www.biznes.gov.pl, www.poradnikprzedsiebiorcy.pl