Zadzwoń! 730 190 136

Czy pracodawca może skontrolować pracownika, który przebywa na zwolnieniu lekarskim? Jak może przeprowadzić taką kontrolę i jakie są jej konsekwencje?

Jakie zachowanie może być podstawą do przeprowadzenia kontroli?

Pracownik otrzymał od lekarza zwolnienie z powodu choroby, pracodawca jednak ma podejrzenia, że L4 nie służy dojściu do zdrowia, tylko zupełnie innym celom. Co może zrobić jeśli ma takie podejrzenia lub otrzymał informacje, że pracownik wcale nie jest taki chory, jak głosi zwolnienie chorobowe. Co może zrobić?
Pracodawca, w przypadku podejrzenia o nadużywaniu zwolnienia chorobowego lub niewłaściwego wykorzystania L4, może skontrolować pracownika.

Podczas kontroli ustala się przede wszystkim, czy pracownik w okresie niezdolności do pracy nie wykonuje innej pracy zarobkowej lub czy nie załatwia w tym czasie swoich spraw osobistych, np. nie pojechał na wakacje, na wycieczkę czy nie przeprowadza remontu bo i na to niektórzy wykorzystują zwolnienie chorobowe. Zakład pracy oraz ZUS mają prawo skontrolować prawidłowość orzeczenia o czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby oraz czy zaświadczenie lekarskie zostało prawidłowo wystawione. Pracodawca ma takie uprawnienia, gdy zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób.

Kontrola zwolnienia lekarskiego powinna być dokonywana w szczególności wobec osób, które:

  • korzystają często z krótkotrwałych zwolnień lekarskich od pracy,
  • uzyskują kolejne zaświadczenia lekarskie od różnych lekarzy,
  • korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych,
  • były już pozbawione prawa do wynagrodzenia za czas choroby, zasiłku chorobowego w związku z niewłaściwym wykorzystywaniem zwolnień lekarskich od pracy.


Kontrola polega na odwiedzeniu pracownika w miejscu zamieszkania lub pobytu w trakcie choroby. Wskazanie prawidłowego adresu pobytu w okresie orzeczonej niezdolności do pracy ma na celu m.in. umożliwienie przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich. Pracodawca może tę kontrolę przeprowadzić sam. Może on także zlecić przeprowadzenie kontroli innej osobie, np. innemu pracownikowi. Ze względu na wrażliwy charakter sprawy, powinna być to osoba ciesząca się dobrą opinią i zaufaniem. Powinna także mieć wiedzę o przepisach określających zasady postępowania przy przeprowadzaniu kontroli zwolnień lekarskich, a także przepisy o ochronie danych osobowych.

Osobie udającej się na kontrolę pracodawca wystawia imienne upoważnienie według wzoru stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 lipca 1999 r. Upoważnienie jest ważne łącznie z legitymacją pracowniczą albo dokumentem tożsamości, których numery powinny być podane w upoważnieniu .

Imienne upoważnienie pracodawca jest zobowiązany wystawić także w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli powierzył innemu, zewnętrznemu podmiotowi. Należy także pamiętać, że w takim przypadku umowa zawarta pomiędzy pracodawcą a podmiotem zewnętrznym ma określać zakres i cel przetwarzania danych osobowych niezbędnych do przeprowadzenia kontroli, a które zostały powierzone temu podmiotowi.

Pracodawca, zlecający przeprowadzenie kontroli, nadal pozostaje administratorem danych osobowych swoich pracowników i musi zadbać o to, by nie zostały naruszone przepisy o ochronie danych osobowych.
Kontrole pracodawca powinien przeprowadzać w miarę potrzeby, bez ustalania z góry stałych jej terminów. Może ją nasilić w okresach, w których wzrasta liczba pracowników korzystających ze zwolnień lekarskich.
Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy z powodu choroby polega na ustaleniu, czy:

  • w okresie zwolnienia lekarskiego pracownik nie wykonuje pracy zarobkowej, lub
  • czy nie wykorzystuje zwolnienia lekarskiego od pracy w sposób niezgodny z jego celem.
  • Jeżeli zwolnienie lekarskie zostało wystawione z powodu konieczności sprawowania opieki nad chorym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny, dodatkowo należy ustalić, czy:
  • poza pracownikiem nie ma innych domowników, którzy mogą zapewnić opiekę dziecku lub choremu członkowi rodziny (nie dotyczy to opieki nad dzieckiem w wieku do 2 lat).

Wspomniane było o adresie, pod którym przebywa chory podczas zwolnienia lekarskiego. Warto doprecyzować, czy chory musi przebywać w tym samym miejscu, w którym jest zameldowany.

Miejsca pobytu chorego w zwolnieniu lekarskim nie należy utożsamić z zameldowaniem na pobyt stały lub czasowy. Miejsce pobytu wskazane na zwolnieniu lekarskim jest miejscem faktycznego pobytu, bez względu na to, czy wynika ono z zameldowania na pobyt stały, czy czasowy. To wskazane w samym zaświadczeniu lekarskim ZUS e-ZLA w rubrykach dotyczących danych adresowych ubezpieczonego niekoniecznie musi być takie samo jak adres zameldowania lub zamieszkania. Zdarza się, że ubezpieczeni, wymagający opieki innych osób, w okresie absencji chorobowej zamieszkują na ten czas z kimś, kto może im tę opiekę zapewnić. Dlatego pracodawca powinien uwzględnić, w którym miejscu powinien skontrolować pracownika podczas jego niezdolności do pracy. W przypadku gdy chory pracownik w trakcie zwolnienia lekarskiego zmieni miejsce pobytu, powinien o tym fakcie poinformować swojego pracodawcę oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż w ciągu 3 dni od wystąpienia tej okoliczności. Pracodawca powinien być powiadomiony o miejscu pobytu swojego pracownika w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy.

Po przeprowadzonej kontroli pracownika, w razie stwierdzenia nadużyć zwolnień lekarskich, osoba kontrolująca powinna sporządzić protokół kontroli. W protokole tym należy podać, na czym polegało nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy. Dokument należy przedłożyć ubezpieczonemu w celu wniesienia przez niego uwag. Wzór protokołu znajduje się w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia.
W przypadku nieobecności pracownika przebywającego na zwolnieniu, pracodawca ponawia kontrolę, a gdy to okaże się niemożliwe, może zażądać od ubezpieczonego wyjaśnień w sprawie przyczyn jego nieobecności podczas przeprowadzanej kontroli. Pracownik może usprawiedliwić swoją nieobecności w czasie kontroli wyższą koniecznością – wizytą u lekarza, na zabiegach rehabilitacji czy niezbędnych zakupach (tylko w sytuacji, gdy nie ma możliwości, by zrobił je ktoś inny). Do pisma wyjaśniającego należy dołączyć potwierdzenie odbycia wizyty lekarskiej, uczestnictwa w zabiegach rehabilitacyjnych, a w przypadku zakupów paragony. Dopiero w sytuacji, gdy ubezpieczony odmówi udzielenia wyjaśnień lub ich nie udzieli w wyznaczonym terminie, można uznać że zwolnienie było wykorzystywane niezgodnie z jego celem.

Gdy z przeprowadzonej kontroli wynika, że zatrudniony nieprawidłowo wykorzystuje zwolnienie lekarskie, pracodawca od razu może podjąć decyzję o niewypłacaniu świadczenia. W takiej sytuacji pracownik traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty zaświadczeniem ZUS e-ZLA, chyba że w jego okresie przebywał w szpitalu. – za okres hospitalizacji świadczenia nie odbiera się w przypadku, gdy w pozostałym okresie pracownik wykorzystywał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem.

W przypadku gdy podejrzenia pracodawcy się potwierdzą i pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie w sposób nieprawidłowy, może to być uznane za naruszenie obowiązków pracowniczych i skutkować np. wypowiedzeniem umowy, a nawet rozwiązaniem umowy w trybie dyscyplinarnym. Nieobecność podczas kontroli zwolnienia lekarskiego jest okolicznością zdecydowanie niekorzystną, a odmowa złożenia wyjaśnień nie leży w interesie pracownika.

Źródło https://poradnikprzedsiebiorcy.pl